PočetnaSv. Antun, Beograd

Franjevačka župa u Beogradu
ŽUPA SVETOG ANTE PADOVANSKOG

Osnivanje župe Svetog Ante

Ova samostanska i župska crkva pripada franjevcima Provincije Bosna Srebrena.
Franjevci se na ovim prostorima pominju još u XV veku. Jedan samostan im je 1521. godine stradao od Turaka, a drugi je varvarski uništen u XVII veku.
Godine 1727. sagradili su crkvu i samostan pod zaštitom sv. Ivana Kapistrana, koji su zbog turske opsade 18. septembra 1739. morali da napuste i pređu u Zemun.
Na poziv beogradsko-smederevskog nadbiskupa Rafaela Rodića, u Beograd su ponovo došli 1926. g. i kupili zemljište između Bregalničke i Pop Stojanove ulice.
Samostan je počeo da se gradi 3. avgusta 1926. g., završen je već 16. novembra, a blagoslovljen 17. decembra iste godine.

Izgradnja nove crkve započeta je 1929. godine po nacrtima poznatog slovenačkog arhitekte Jožeta Plečnika (1872–1957), kojeg je tadašnji župnik Grgić pozvao na predlog vajara Ivana Meštrovića.

Nova crkva blagoslovljena je 8. decembra 1933. godine, na praznik Bezgrešnog Začeća.

Nakon Plečnikove smrti 1957. godine, uputstva za dalju gradnju preuzeo je njegov učenik arhitekta Valentinčič.

Toranj je dograđen 1962. godine.

Crkvu je 2. maja 1962. godine posvetio tadašnji beogradski nadbiskup Gabrijel Bukatko.

Nove orgulje nabavljene su 1966. godine.

Župske matice vode se od 20. februara 1921. g., kada je obavljeno prvo krštenje.

Ova beogradska župa imala je 1935. oko 6500 vernika; 1963 – 4300; 1991 – 600; a danas ih je oko 400. Deli sudbinu ostalih župa u Beogradskoj nadbiskupiji.

Pred rat 1939. u župi je kršteno 147 dece, venčana su 102 para, a umrle 54 osobe. Godine 1973. bila su 22 krštenja, 3 venčanja i 35 sahrana. 2003. godine kršteno je četvoro dece, venčana dva para (+5 crkveno ukrepljenih brakova) i pokopano je 20 vernika.

Između dva rata u župi su postojali Dom sestara sv. Vinka Paulskog, Dom školskih sestara, kao i Treći svetovni red sv. Franje. Bile su tu i dve laičke katoličke organizacije: Počasna straža Srca Isusova i Kruh sv. Antuna.

Školske sestre i sestre sv. Vinka Paulskog vodile su u župi školu, vrtić i internat. Sada deluju samo male sestre.

Nezamenljive su pobožnosti 13 utoraka sv. Anti, kao i trodnevnice sv. Antuna i sv. Franje…

Župa obuhvata teritoriju opštine Zvezdara, deo opštine Vračar (od Kalenić pijace, preko Crvenog krsta do Zvezdare), naselja oko Crvenog krsta…

Crkva Sv. Antuna visoka je 25 m i građena je u obliku rotonde. Tlocrt crkve podseća na kip sv. Antuna s detetom Isusom na rukama.

S obeju strana centralne ose ove kružne građevine nalaze se po tri velike niše u koje su smešteni bočni oltari, ispovedaonice i kapelica.

Iznad prizemlja postavljene su dve galerije s propratnim belim pasovima i ogradama. Na prvoj galeriji smeštene su pevnica i orgulje.

Iznad šupljine svetilišta nalazi se povijena betonska greda nad kojom stoji veliko raspeće.

Tamnu boju nepokrivenih fasadnih opeka, od kojih je izgrađen zid, prilično taman mramorni pod i drveni strop, osvetljava svetlost koja u unutrašnjost crkve ulazi kroz venac prozora postavljenih oko cele crkve.

Toranj-zvonik visok je 52 m, a crkva 25. Na vrhu je postavljen 3,70 m visok krst, izrađen od belog čelika. Zvonik je blago nagnut, tako da predstavlja svojevrsnu malu atrakciju.

Veliki ili glavni oltar rađen je od blistavog crnog mermera, mestimično prošaranog belim prugama. Zamišljen je u dva dominantna pravca: vodoravni smer naglašavaju stepenice i oltarski sto, a uspravni – euharistijska kućica u više nivoa. Pri dnu kućice nalazi se raskošno obrađeni tabernakul, zatim prostor za izlaganje Presvetog, a iznad njega zatvorena nadogradnja koju završava krov u obliku piramide. Posle Drugog vatikanskog sabora, ispred oltarskih stepenica stavljen je drugi oltar, da bi se omogućilo slavljenje mise na novi način.

Kip sv. Antuna, smešten na zidu iznad glavnog oltara, delo je vajara Ivana Meštrovića. Izrađen je od bronze i visok 2,75 m. Postavljen je 1955. godine.

Kip Srca Isusova smešten na pobočnom oltaru izradio je po Plečnikovom nacrtu ljubljanski umetnik Božo Pengov.

U Gospin oltar postavljen je Marijin kip koji je po Plečnikovim nacrtima uradio takođe Božo Pengov. Kip je smešten tako da stoji u gotovo istoj ravni s posmatračem. Gospa je veoma neobična po svom istočnjačkom liku kao i po obradi nekih ikonografskih elemenata (npr. zmije).

Sveti Anto

Bregalnička 14, 11000 Beograd
tel/fax: 24-04-390
Fra Ilija Alanđak, OFM, župnik Svetog Ante
Fra dr. Benedikt Vujica, OFM, gvardijan samostana Svetog Ante
Fra Leopold Rochmes, OFM, generalni vikar i katedralni župnik

Služba Božja

Radnim danom: 7.30h i 18h
Nedeljom i praznicima: 10h i 18h